PİZZANIN TARİHİ

Günümüzde hızlı tüketim besini arasında sayabilceğimiz pizzanın tarihi oldukça ilgi çekicidir. “Pizza” kelimesi  (kelimenin kökeni hakkında pek çok tartışma olmasına rağmen) Latincede  “ pinsa “  kelimesinden türemiş ( gözleme anlamına gelen) olduğu düşünülmektedir.

1000’li yıllarda köylüler artan ekmek hamurlarını pişirmeye başlamışlardır..Yoksul İtalyan halkı mayalı ve mayasız olarak tükettikleri hamura 1500’lü yılların başlarında İspanyolların Amerika’dan Avrupa’ya getirdikleri  domatesi eklemişlerdir.1500’lü yılların sonlarına doğru ise yoksul halk mozzarella peynirini üreterek kullanmışlardır. Bu dönemde bazı insanlar tarafından domatesin zehirli olduğu düşünülse de Napoli’ li köylüler mozzarella ve domatesi birarada kullanmışlardır .Böylece Pizza, mozzarella peyniri ve domatesin muhteşem birlikteliğiyle yoksul İtalyan halkının vazgeçilmez lezzeti haline gelmiş ve  yüz yıllarca tüketilmiştir.

1800’lü yıllara gelindiğinde pizza tüketimi yaygın hale gelmiş ve sokaklarda satılmaya başlamıştır.1830 yılında Napoli’de Port ‘ Alba adı altında dünyanın ilk pizzacısı açılmıştır.

4997610617_b19894d353_z

Dünya çapında bir üne kavuşmasının hikayesi ise, 1889 yılında Kraliçe Margherita’nın mozzarella peyniri, domates ve fesleğen ile süslenmiş pizzayı tatması ile başlar. Bu tarihe kadar yoksul halk tarafından tüketilen pizza, Kraliçenin kendisine sunulan pizzayı beğenip, fırıncı ustası Raffaele Esposito’ya bir teşekkür mektubu göndermesi ile zengin halkın da sofrasına girmeye başlar. İlgili mektup, hala bugünkü adı “Pizzeria Brandi” olan pizza dükkânının camında sergilenmektedir.

Pizza_tarihi1

Hikayeye gelecek olursak, Napolili fırıncı Raffaele Esposito’nun “Pietro” isimli pizza fırını, İtalya Kralı 1. Umberto’nun sarayı Palazzo di Capodimente ile komşudur. Kral ve kraliçe sarayda dinlenirken onları tam anlamıyla mutlu etmek isteyen saray aşçıları tüm hünerlerini gösterir. Kraliçe canının pizza istediğini söylediğinde ise işler biraz karışır. Bir yoksul yiyeceği olan pizzanın nasıl yapılması gerektiği doğal olarak saray aşçıları tarafından bilinmemektedir. Pizzanın hızlıca yapılabilmesi için hemen Esposito’ya haber verilir. Üç çeşit pizza hazırlar,bunlardan birincisinde  çiroza benzer balıklar, diğerinde sadece zeytinyağı ve peynir, bir diğerinde ise mozarella peyniri, domates ve fesleğen kullanır.Bu pizza çeşitlerini büyük bir keyifle hazırlayıp Kraliçe Margherita Teresa Giovanna’yı onurlandırılmak üzere sunar. Kraliçenin en çok hoşuna giden domates, fesleğen ve peynirle yapılan pizza olur.Esposito, kraliçe pizzanın ismini sorduğunda ise heyecandan ne söylemesi gerektiğini unutur ve telaşla kraliçenin adını telaffuz eder. Pizzayı çok beğenen Kraliçe Margherita, Esposito’ya yazdığı mektupta söz konusu pizzadan “Pizza Margherita” şeklinde bahseder. Kraliçenin pizzayı çok sevmiş olması ve bunun için Esposito’ya bir teşekkür mektubu yazması kısa zaman içinde tüm halk tarafından duyulur ve pizza yoksul sofralarından saray mutfağına girmeyi başarır.

Eq_it-na_pizza-margherita_sep2005_sml
Gerçek Napolitan pizza (elfQrin / Wikimedia)

Pizzanın tüm dünyaya hızlı bir şekilde yayılmasında ise bilinenin aksine İtalya’nın herhangi bir etkisi bulunmuyor. 1800’lü yılların sonunda Amerika’ya göç eden İtalyanlar, yerleştikleri bu ülkede yemek kültürlerini olduğu gibi devam ettirmeye çalışır. İtalyan göçmenler tarafından açılan küçük pizza restoranları sayesinde Amerikalıların da günlük yaşamına giren pizza, Amerikalı girişimcilerin açtığı büyük pizza restoranlarıyla daha da dikkat çekici bir hal alır. Yıllar içinde asıl pizza malzemelerine yapılan eklemeler ve küçük değişiklikler ile Amerikalı girişimciler tarafından dünya mutfağına sunulur. 1905 yılına gelindiğinde  Gennaro Lombardi, New York’ta ilk Amerikan pizzacısını açar.

lombardi_s_1905b

İtalyanlar taze mozzarella kullanmayı tercih ederken,Amerikalılar kurutulmuş ve rendelenmiş peynirler kullanmayı da denemişlerdir.Yaygın bir görüşe göre dünyanın birçok bölgesinde tüketilen pizza türleri, İtalyan pizzasından oldukça farklıdır. İtalyan pizza çeşitlerini şu şekilde sıralayabiliriz.

  • Lazio stili
  • Pizza Romana
  • Sicilya stili pizza
  • Beyaz pizza
  • Neapolitan pizza
  • Pizza Margarita

Bunlara ek olarak peynir düşkünü biriyseniz  Quattro Formaggio(Four Cheese) ,yani dört peynirin karışımından oluşan pizza çeşidini tavsiye edebilirim.Tabi kullanılan peynirlerin lezzet uyumu ve kalitesi de çok önemli,aksi takdirde  sonuç büyük hüsrana dönüşebilir.

Yolunuz bir gün İtalya’ya düşerse pizzaları deneyin demeyeceğim çünkü mutlaka herhangi birini deneyeceksiniz.Umarım pizzanın ilginç tarihini tebessümle hatırlarsınız.

Kaynakçalar

http://www.passion-4-pizza.com/new_york_pizza.html

http://www.lifeinitaly.com/food/pizza-history.asp

http://inventors.about.com/od/foodrelatedinventions/a/pizza.htm

http://www.bbc.co.uk/food/0/20515123

http://dictionary.reference.com/help/faq/language/e02.html

http://inventors.about.com/od/foodrelatedinventions/a/pizza.htm

http://www.brandipizzeria.com/la-nostra-storia/vicino-a-pizza-plebiscito

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s