BİR DONDURMA SEVDASI

Aralık ayının ortasında dondurma tarihçesini araştırmak nerden aklıma geldi bilmiyorum.”Sıcak yaz günlerinde …”diye bir cümle ile başlamak istesem de soğuk kış gününde hem İtalya hem Türkiye’nin üretimini yaptığı dondurma tarihçesini araştırmak farklı bir deneyim oldu.

Dünyanın sevilen lezzetlerinden biri olan dondurmanın tarihçesini irdeledikçe farklı farklı bulgulara rastladığım doğrudur.Kesin bir netliğe kavuşmasa da  genel anlamda kabul gören bir çok açıklama mevcut.Hatta rivayet kelimesini kullanmak daha yerinde olacak gibi.

Bazı bilim adamları; ilk çağda bir kaptaki meyve suyu ve sütün tesadüfen donmuş olarak bulunmasını bu endüstri kolunun başlangıcı kabul ederler.Bazı belgelerden ,yaklaşık 3000 yıl önce, Çin’de karla meyve sularının karıştırılarak tüketildiği anlaşılmaktadır.Ayrıca,Büyük İskender’in Asya seferi sırasında dondurulmuş bal,meyve suyu ve süt karışımını tükettiğini;Romalıların derin kuyularda sakladıkları kar/buzlarla yazın soğuk içecekler yaptıklarını,hatta Romalı General olan Quintus Maximus “Gurgeo”nun ilk dondurma terkibini oluşturmakla şöhrete kavuştuğunu belirten kaynaklara rastlanmıştır.

ice-cream_museum_italy

Buzlu içeceklerin, özellikle limonatanın, buzlu süt ürünlerinin, farklı pastaların Fransa’da tanınmasında I. François (Fransuva) İtalya’ya ziyareti ve oğlu Orlean Dükü ile evlenen İtalyan Caterina de Medici önemli rol oynar. Caterina de Medici’nin aşcıları buzlu içeceklerin yapımında daha fazla miktarlarda süt ürünleri kullanarak dondurma sanatını geliştirirler. Dondurmayı 1630’da I. Charles’la evlenen Caterina de Medici’nin torunu Henrietta Maria, Gerrard Tissain ve De Mireo isimli aşcılarıyla İngiliz asillerine tanıtır. Aşcı Tissain, dondurma çeşitlerini zenginleştirir. Bu çalışmalarına karşılık olarak kral tarafından 500 İngiliz lirasıyla ödüllendirilir. Daha sonra Paris’e dondurma terkibini Cafe Neopolitian’a satar. Fransa’da Sicilyalı Procopio Coltelli, 1660’da Comedie Française Tiyatrosu karşısında ilk kafe-dondurma satış yeri olan meşhur “Cafe Procope” u açar. Burada Fransa Kralı XIV. Louis verdiği davetle Fransız asillerinin dondurmayı tanımasını sağlar ve Procopio’yu ödüllendirir. Kraliyet mensuplarının ve asillerin sofralarını süsleyen dondurma önce zenginlerin mutfaklarında yerini alır ve zamanla da geniş kitlelerin tüketimine sunularak Avrupa’da yayılır. Sözgelimi 1676’da yalnız Paris’te 250 civarında dondurmacının bulunduğu belirtilmektedir. İngiltere’de ise Gunters, ilk dondurma satış yerini 1785’de New Bond Street’de faaliyete geçirir. Bu arada, 1700’ün başlarında, dondurma yapımının İngiliz koloniler vasıtasıyla Amerika’da yaygınlaşır. 1777’de gazetelerde (örn., Philip Lenzi’nin 19 Mayıs 1977’de New York Gazette Mercury’de) dondurma ilanlarına rastlanır.

images (3)
Italian gelato – ice cream  Ph. depositphotos/ilfede

 

Dondurmaya ayrı bir lezzet katan külah ise ilk kez 1904 ‘te  Missouri Louis’de düzenlenen Dünya Fuarı’nda ortaya çlktı.

icecream cones.jpg

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s